Հանգիստ և կարգավորված միջավայրը, որպես արդյունավետ ուսուցման նախապայման։
Առանց շեղումների միջավայրի իմաստն ու դերը ուսման մեջ։
Բարև իմ շատ սիրելի Հայ գիտուն, ես Դավիթն եմ քո ավագ ընկերը,այսօր մենք միասին կզրուցենք Հանգիստ և կարգավորված միջավայրը, որպես արդյունավետ ուսուցման նախապայման։ Գիտե՞ս, փոքրիկ, ես շատ եմ մտածել՝ ինչն է իրականում օգնում մարդուն սովորել։Ոչ թե պարզապես հիշել ինչ-որ բաներ, այլ՝ սովորել այնպես, որ միտքդ ձևավորվի, որ ներսդ սկսի մտածել ինքնուրույն։
Ամեն անգամ, երբ նայում եմ, թե ինչպես են մարդիկ սովորում՝ նկատուբան․իսկական ուսումը միշտ ծնվում է լռության մեջ։Ոչ թե պարտադիր ֆիզիկական լռության, այլ ներքին խաղաղության։Երբ քո շուրջը ամեն ինչ աղմկոտ է՝ հեռախոս, ձայն, խոսակցություններ,նույնիսկ եթե փորձես սովորել, միտքդ չի կենտրոնանում։Այն տատանվում է, շեղվում, թռչկոտում,ու դու ինքդ չես էլ նկատում՝ ինչպես ես կորցնում ուշադրությունդ։Բայց ահա մեկ օր դու նստում ես մի անկյունում, որտեղ ոչինչ քեզ չի շեղում։Սեղանդ մաքուր է, լույսը մեղմ է, օդը խաղաղ։Դու բացում ես գիրքդ՝ առանց մտքի, որ պիտի արագ ավարտես։Ու մի պահ զգում ես՝ ներսդ բացվեց։Այդտեղ է սկսվում իրական ուսումը։Ու դա կախարդանք չէ։ Դա համակարգ է։Քանի որ մարդը չի կարող կենտրոնանալ միաժամանակ մի քանի բաների վրա։Երբ ամեն բան իր տեղում է՝ մարմինդ, միջավայրդ, միտքդ միաժամանակ հանգստանում են։Այդ վիճակում ուսումը դառնում է բնական, հոսող։Դու սկսում ես ոչ թե պարզապես ընթերցել, այլ՝ հասկանալ։Ոչ թե կրկնել, այլ՝ մտածել։Գիտե՞ս, ես երբեմն նայում եմ՝ ինչպես են երեխաները փորձում սովորել տասնյակ բաների միջով՝հեռախոսով, երաժշտությամբ, անընդհատ հաղորդագրություններով։Ու ինձ միշտ թվում է՝ նրանք իրենց միտքը քայքայում են ոչ թե չսովորելով, այլ՝միաժամանակ ամեն բան փորձելով անել։Մարդու միտքը՝ ինչպես ջուրը, պիտի հոսի մի ուղղությամբ,որ լցվի, ձևավորի, արմատավորվի։
Հիշիր՝Ուսման ամենակարևոր նախապայմանը խաղաղությունն է։
Խաղաղ միտքը կարող է անել այն, ինչ տասնյակ մեթոդներ չեն կարող։Ու երբ ասում եմ՝ առանց շեղումների միջավայր,նկատի չունեմ միայն ֆիզիկական լռությունը։Խոսքս նաև ներքին կարգուկանոնի մասին է։Այն պահը, երբ դու ինքդ քեզ ասում ես․«Հիմա ես սովորում եմ։ Սա իմ ժամանակն է։ Սա իմ մտքի պահն է»։Այդ պահին դու դառնում ես ինքդ քեզ տերը։Չէ՞ որ ուսումը՝ ինքնիշխանության արվեստ է։Սովորել՝ նշանակում է կառավարել սեփական ուշադրությունը։Ուսման մեջ ամենակարևոր հմտությունը՝ ուշադրությունն է, ոչ թե հիշողությունը։Ու ուշադրությունը ապրում է միայն այնտեղ, որտեղ լռություն կա՝ ներսում ու դրսում։Ես հավատում եմ՝ յուրաքանչյուր մարդ ունի իր ներքին ուսումնական տարածքը՝ անտեսանելի, բայց իրական։ Ոմանց համար դա փոքր սենյակ է,մյուսների համար՝ գրադարան, իսկ ոմանց համար՝ պարզապես մի պահ, երբ նստում են ու դանդաղ շնչում՝ առանց շտապելու։
Եթե երբևէ զգաս, որ չես կարողանում սովորել,մի մեղադրիր քեզ։
Գուցե պատճառը դու չես, այլ՝ քո շուրջը։Փորձիր փոքր բան փոխել․ անջատիր ավելորդ ձայները,փակիր անպետք պատուհանները, հավաքիր սեղանդ,թող ամեն բան իր տեղում լինի։Եվ կտեսնես՝ ինչպես է միտքդ կրկին հոսում, ինչպես ջուրը՝ իր հունով։Սովորելը մի հզոր բան է։ Դա միակ ճանապարհն է, որով մարդն իր ներսը կարգի է բերում, ոգեղենանում և հզրանում իր մեջ կրելով և տարածելով արարչական մի ուժ։
Եվ այդ կարգը սկսվում է արտաքին պարզությունից։Դու արժանի ես ունենալու քո փոքր լուռ տարածքը՝որտեղ ոչ ոք քեզ չի շեղում, որտեղ կարող ես լսել ոչ թե ուրիշների ձայնը, այլ քո մտքի ձայնը։Այդտեղ ես հավատում, հասկանում, ստեղծում։Այդտեղ ես աճում։Ու երբ հասկանաս այս պարզ բանը՝ առանց շեղումների միջավայրի ուժը,կհասկանաս նաև, որ կյանքում ամեն մեծ բան սկսվում է փոքր բայց քո կողմից խնամքով հաստաված կարգուկանոնից։Մի սեղանից, մի որոշումից, մի լռությունից։Ահա այդտեղ ես դու՝ ոչ թե պարզապես սովորող, այլ մտածող։Ու հենց դա է ուսման իրական նպատակն ու իմաստը։
